organik81
07-03-08, 15:14
OLTA SEHPALARI VE ALARMLAR
SEHPALAR
Sehpa alımında her balıkçının önünde en önemli konu ‘rod-pod’ (2-5 arası olta konulabilecek sehpa) veya her oltanın 2 adet tekli ayak üzerine mi konulacak seçiminin yapılmasıdır. Bu tekli ayaklar üzerine aynı zamanda 2-3’lü ‘buzzer-bar’ ( olta yuvası olan parçalar) monte edilir. Her iki seçeneğin de kendi avantajları vardır.
Tekli ayaklar kıyı zeminin yumuşak olduğu ve yere batırılması kolay olan yerlerde daha uygundur. Böyle bir zeminde ben tek ayak üzerine ikili buzzer-bar kullanmayı tercih ediyorum.
Bu av sırasında oldukça dengeli bir sistem oluşturacaktır. Tek ayak üzerine 3’lü buzzer-bar kullanmanızı tavsiye etmiyorum. Bu şekilde çok üretildiklerini biliyorum, fakat yeterli dengede olmayacaklardır. 3’lü buzzer-bar kullanılması «П» şeklinde ve ikili ayakla kullanılabilir.
Kalın ayaklar hafif metallerden, ince ayaklar paslanmaz çelikten üretilmektedir. Ayak kalınlığı ne kadar fazlaysa zemine o kadar iyi batacak ve sistem o kadar daha stabil ve dengeli duracaktır. İnce ayakların sağa-sola dönmemesi için ayrıca bir dengeleyiciyle sabitlenebilirler. Eğer avlak bölgesi sert zemine sahipse ayakların ucu düz değil de vidalı kullanılabilir. Eğer sizin ayakların ucu düz ise onları lastik bir çekiçle zemine batırabilirsiniz. Fakat bunu metal bir çekiç veya taş ile yapmaya kalkarsanız malzemenize zarar verir ve yakındaki tüm balıkları kovacaksınız.
Bir diğer olumlu yönü ikili ayak üzerinde oltaları attığınız yöne doğru koyabilirsiniz. Bu şekilde olta ve misinası arasındaki açı daha büyük ve dolayısıyla oltanın daha hassas olması sağlanır ve de balığın vuruşu daha belirgin olacaktır. Bu ikili ayakları birbirinden uzak yerlere de koyabilirsiniz. Bu aradaki mesafeden dolayı da vuran balığın çıkartılması daha kolay olacak. Bu ayaklar ve ikili buzzer-barlar eşya olarak çok yer kaplamaz ve onları olta çantasına koyabilirsiniz.
Bir tek olumsuz yönleri vardır – çok sert zeminlerde ( asfalt, kayalık, ahşap v.b.) kullanılamazlar.
Bu durumda ‘rod-pod’ kullanmak zorundasınız. O herhangi bir durumda kullanılacak çok yönlü bir sehpadır. Rod-pod ön ve arka ayaklarının birbirine bağlı olduğu özel bir konstrüksiyondur. Genellikle 3 veya 4 olta için yapılmışlardır. Bu sehpayı seçerken dikkat etmeniz gereken özellikleri – stabil olması, ayar sayısı, kurulma süresi ve alarmlarla birlikte taşıyabilecek çantasının bulunmasıdır.
En dengeli olanlar 4 adet dik ayakları olanlardır. En dengesizler ise 3 ayaklı ve ağırlık merkezi zeminden yüksekte olanlardır. Bu fark özellikle sehpa ayaklarının yere batırma imkanı olmayan yerlerde daha belirgindir. Diğer taraftan 4 dik ayağı ve zemine yakın merkezkaç ağırlığı olan sehpaları istendiğinde ek lastik dengeleyicilerle veya herhangi bir ağırlıkla sabitlenebilir. Oysa 3 ayaklı sehpaları sabitlemek oldukça zordur.
Dengeli ve iyi sabitlenmiş bir sehpadan bir oltayı aldığınızda tüm alarmlar çalmayacak ve en önemlisi de sehpanın ciddi bir balık vuruşunda yana veya ileriye düşmeyecektir.
Sehpanın ana ayarları : ön ve arka ayaklar arası mesafenin ayarı ( iyisi kamışınızı alarak denemenizdir, ki ilk kamış porseleni alarmın dış tarafından en az 20 sm uzaklıkta olmalı), ön ve arka ayaklarının yükseklik ayarı. Bu ayar eğimli zeminlere istediğiniz şekilde sehpayı yerleştirmenizi kolaylaştıracaktır. Bu ayar özellikle akıntılı sularda ön ayakları uzun tutup oltaları yüksek dik açıdan yerleştirerek misinanın daha az kısmı suda kaldığından akıntıdan etkilenmesini önleyecektir. Mümkünse en az 2 adet 80-100 sm’lik teleskopik ayak olmasında fayda vardır.
Sehpanın açma ve toplama süresi de oldukça önemlidir. Ben zaman kazanmak için elektronik alarmları buzzer-bara bağlı şekilde taşıyorum. Bu şekilde sehpanın açılması 2 dakikadan fazla zaman almamaktadır.
Diğer önemli bir ayrıntı sehpanın arka tarafında bulunan olta tutuculardır. Bu tutucular güvenli bir şekilde oltanın durmasını, kendi ağırlığından veya balık vuruşu esnasında sehpadan kaymamasını sağlamalıdır. Bu tutucular 2 şekildedir : standart ‘Y’ veya akıntıda avlanmak için minik bardak şeklindedir.
Sehpanın avantajı çok yönlü olmasıdır. Herhangi bir zeminde onu kullanabilirsiniz. Çok sert zemine batırmanıza gerek yoktur. Tüm alarmlar aynı buzzer-bardadır ve aynı anda görebilme imkanı var, özellikle de gece çadırdan baktığınızda bu farkı daha iyi anlayacaksınızdır.
Dezavantajı ise tüm oltalar birbirine çok yakın ve paralel olarak yerleştirilir ve eğer oltanın birini kıyıya paralel atmaya karar verdiyseniz oltanın hassasiyeti düşecektir. Bu durumda balık vurduğunda ilk önce fider oltasında olduğu gibi oltanın ucu yamulur ve ancak ondan sonra alarm devreye girer. Bu gecikme balığın kurtulmasına neden olabilir. Hele olta ağaç kökleri, sazlık gibi çeşitli engellere yakın atıldıysa bu hayati bir sorun olacaktır. Sehpa kullanımında olta misinalarının birbirine yakın olduklarından balık çıkarma esnasında diğer misinaya dolaşma ihtimali oldukça yüksektir. Back-leads (arka ağırlık) kullanımı bu sorunu bir nevi çözmektedir.
ELEKTRONİK OLTA ALARMLARI
Çok eskiye gitmeden, daha 10 yıl öncesine kadar bildiğimiz çanların çok daha iyi bir alternatifi – elektronik alarmların olduğunu çok az insan bilmekteydi. Günümüzde modern sazan avını bu alarmların olmadığı bir av, hele trofe avının birkaç gün sürdüğünü bildiğimize göre hiç düşünülemez. Elektronik olta alarmları oltayı görmediğinizde bile anında balık vurduğunu bildirecek, gece uyandıracak, balık vuruşuna anında müdahale etmenizi zor şartlarda kolaylaştıracaktır – kısaca ciddi olarak modern sazan avcısının hayatını kolaylaştıracaktır. Veya zorlaştıracaktır – komşu avcılar alarmlarını tam ses açtığını ve misina gerilmesi esnasında veya balık vuruşunda hemen müdahale etmedikleri durumları bir düşününüz. Etik davranarak ben alarmlarımı ancak misinayı gerdikten ve swingerları taktıktan sonra devreye alırım. Bu şekilde hem kendimi hem de komşularımı rahatsız etmem.
Alarmlarda olması gereken özellikler:
- Güvenli olmaları. Avlandığımız hava şartları yağmur, sis ve hatta donmaların olduğu ortamda alarmımıza güvenmeliyiz. Eğer alarmın su geçirmez gövdesi ve su geçirmez malzemeyle kaplı elektronik aksamı varsa güvende olacaktır.
- Düşük elektrik tüketimi. Eğer alarmınız çok elektrik tüketiyorsa ve her avınızda pil değiştirmek zorunda kalırsanız pillere ödenen para alarma ödenen fiyatı aşacaktır. Fakat nasıl alarm olursa olsun mutlaka yedek pil bulundurmanızda fayda vardır.
- Alarmın koruma kılıfı olması. Bu koruma kılıflarıyla alarmları buzzer-bardan indirmeden çantanıza koymanız mümkün olacaktır. Böylece kamp kurma zamanınıza katkı olacaktır.
- Kolay kullanım. Elleri büyük olan bir balıkçı tüm alarmların ayarını kolayca yapamayacaktır. Eğer bu adam kuru elleriyle mağazada alarm ayarını yapamazsa yağmurlu bir havada ayarı yapması çok güç olacaktır.
Elektronik alarmlar ek opsiyon ve ayarlarına göre çeşitlendirilir. En basit olanlarda sadece ses yükseklik ayarı var ve av şartlarına göre ayarlanır – gündüz, gece, çadır ve olta arası mesafe v.b. Bu ayarı öyle ayarlayınız ki göldeki tüm balıkçılar değil, ilk önce siz duyunuz.
Bazı alarmlarda ses yükseklik ayarı yanı sıra ses kalınlığı ayarı da mevcuttur. Alarmı öyle ayarlayabilirsiniz ki alarm sesine göre hangi oltaya balık vurduğunu anlayabileceksiniz. Bu göründüğünden daha önemli bir özelliktir – oltayı ağaç köklerine yakın attıysanız sesine göre anlayıp bu oltaya daha önce davranacak ve balığı yakalayacaksınızdır.
Daha pahalı modellerde bu ayarlara ek olarak hassasiyet ayarı vardır. Bu çok faydalı bir ayardır. Yüksek hassasiyet ayarında 5-10 mm misina alarmdan geçtiğinde alarm çalmaya başlar. Bu ayar tanımadığınız bir gölde henüz uygun yemi bulma aşamasında çok önemlidir – balık yemin yakınında mı, yemi yokluyor mu? Veya kötü hava şartlarında balığın son derece nazlı olduğunda yine yemi yoklamakta mı değil mi görebileceksiniz. Diğer taraftan akıntıdaki avlarda veya gece yarasaların uçarak misinalarımıza takıldığında hassasiyeti düşürerek 70-80 mm de alarmın çalmasını sağlayabiliriz. Alarmın sahte çalmaları olmadan balıkçılık çok daha zevkli olacaktır. Bazı özel modellerde hassasiyet ayarı sadece dış ayar düğmesinden değil, özel koldan da devreye alınarak çok geniş ayar yelpazesi elde edilmektedir (Delkim Txi). Alarmda özel sensör bulunduğundan en ufak hareketle devreye girer, hatta kamış ve misina arasında 90° olması durumunda bile. Diğer profesyonel model olan FOX RX modelinde ise kamış titreşimi ayarı dahi bulunmaktadır. Bu ayar özellikle kamış ve misinanın arasındaki açı 120-140°’den daha düşük olduğunda önem arz etmektedir.
Profesyonel modellerde yukarıdaki ayarlar haricinde uzun menzilli telsiz verici de bulunmaktadır. Bu verici sinyali 500 metreye kadar menzili olan bir pager’a (alıcıya) ulaştırır. Bu alıcı bir cep telefonu büyüklüğündedir ve ses yükseklik ayarı ve titreşimi (Delkim, Solar) de bulunan modelleri vardır. Bu titreşimle balık vurduğunu sessiz bir şekilde anlayacaksınız. Bu cihazın size kazandırdığı nedir? Oltalardan balık vuruşunu duymama korkusu olmadan uzaklaşabilir ve komşu balıkçılara kahve içmeye gidebilirsiniz. En önemlisi de gece çadırda uyurken balık vurduğunu, hangi oltaya vurduğunu ne yapacağınız kararını verebilirsiniz: gidip balığa kontra vermek veya gelişmeleri beklemek mi? Alarmların kendi sesini ben kural olarak kapatıyorum. Neden komşuları uyandırayım ki?
Sizin telsiz alıcınız diğer balıkçılara balık vurduğunda çalmayacaktır. FOX firması kendi özel şifrenizi koymanızı sağlıyor. Delkim firmasının alarm ve alıcı arasında programlanıyor, Solar firması alarmlarla birlikte kendi özel SIM-kartını veriyor. Aynı pager’a üzerinde 4 adet alarm ışığı olmasına rağmen, 4’ten fazla da alarm bağlanabilir. Örnek olarak Delkimde 5-6 alarm bağlanılabilir.
Daha sade telsiz vericisi olmayan modellerde kablolu sistem vardır. 4 Alarm kablo ile ortak bir vericiye bağlanır ve o verici telsiz alıcıya sinyalleri iletir. Bu ekonomik çözümdür. En uygun modellerde ise her alarm kablo ile alıcıya bağlıdır. Genellikle kablo uzunlukları yakında bulunan çadıra kadar yetmektedir.
Yukarıda belirtilen ayarlar haricinde alarmlarda var olan ayarlar şöyledir :
- Gece aydınlatması ( Delkim,FOX,Solar)
- Hırsızlık alarmı (Delkim)
- Kıyıya doğru balık vuruşlarında kesintili ışık ve kıyıdan vuruşlarda kesintisiz ışıklı alarm ( FOX)
- Pil seviyesi düşük alarmı ( Delkim, FOX, Solar)
- Ekonomik elektrik tüketimi rejimi, pager’ın alarmların yakınında olduğu durumlar için (Delkim).
- Özel ışıklı swinger bağlanma yuvası (Delkim, FOX)
- Pager test rejimi - çalışılabilen mesafe belirlemek için yapılıştır.
GÖRSEL OLTA ALARMLARI
Görsel olta alarmları balık vuruşunun sadece özelliğini değil, aynı zamanda vuruşun kıyıdan ileriye mi, kıyı yönüne doğru mu olduğunu gösterir. Eğer kıyıya yönelik ( balık yemi aldıktan sonra kıyıya doğru hareket eder) hareket ettiğinde misinanın elektronik alarmdan geçerek hareket etmesi için elektronik alarm ve makine arasında bu görevi yapacak bir ağırlığın olması gerekmektedir.
Görsel alarmlar için en basit örnekler çeşitli mandal türleri, oyun hamurları, sesli uyarısı olan çanlar ve hatta kıyıdan alacağımız çamurdan bile yapılır. Bunlar çapak ve sazan avında da kullanılır fakat bir dizi modern alarmlarda olmayan noksanları vardır.
Görsel olta alarmların taşıması gereken önemli özellikler :
- balık vuruşunda misinayı kolayca bırakması
- kısa sürede misinanın gerilmesini sağlamalı
- sert rüzgarda dengeli durmalı
- ışıklı alarmı olmalı veya ışık ikazı verecek diyot için takma yeri bulunmalı
- kısa sürede sehpaya monte edilebilmeli
- otlar ve su fonunda kolayca görülebilmeli v.b.
Tüm görsel alarmları 4 ana gruba ayırabiliriz : ‘sallanan maymun’, ‘swinger’, ‘batt’ ve ‘springerlar’.
1) ‘Sallanan maymun’. İnce uzun çelik bir çubuk, olta kamışının altında, makine ve elektronik alarm arasına yere batırılır. Bu çubukta misinanın alt tarafından geçeceği plastik boru hareket eder. Bunun ağırlığı da ek boruya monte edilen ağırlıklarla ayarlanır. Balık vuruşunda boru çubuktan çıkıyor ve misina serbest kalıyor. Bu alarmın en önemli özelliği rüzgara çok dayanıklı olmasıdır. Bu nedenle de elektronik alarmın boş çalması olmaz. En önemli noksan tarafı ise düşük hassasiyetidir. Tam olarak 90° dik konulsa bile ‘maymun’ çubuk ve boru arasındaki sürtünmeden hafif vuruşu göstermeyebilir. Çubuğun hafif eğimi dahi sistemin hassasiyetini daha da düşürecektir. Bu nedenle bu alarmın üretimi kaldırılmıştır.
2) ‘Battlar’. Batt plastik veya metalden yapılan üst tarafında misinanın gerilmesini sağlamak için mandal ve alt tarafında çıkarılabilen ağırlıklar olan bir silindirdir. Bu alarmın gövdesi ön buzzer-bara kıskaç veya bir konsol ile bağlanır. Battlar genellikle göl avlarında kullanılır. Akıntılı sularda veya tekne kullanarak uzun mesafeli atışlarda standart batların ağırlığı yetersiz kalır. Solar ve MCF gibi bazı firmalar özel şartlar için ek ağırlıklar üretmektedir. Battların en önemli özellikleri diğer tüm görsel alarmlardan en yüksek hassasiyetlerinin olmasıdır. Özellikle mandal tipi olanlar sürtünmenin yok gibi az olduğundan çok hassastır. Bu özelliğiyle en nazlı ve isteksiz balığın vuruşunu tespit edecektir. Olumsuz tarafı ise rüzgardaki dengesizliğidir. Bu nedenle çelik konsollu olanlar daha uygun olacaklardır. Bu tür battların ise gövde içerisinde ışıklı diyotu vardır veya ışıklı diyotu yerleştirilecek yuvası vardır. Kolay taşınma imkanları var ve hafiftirler.
3) ‘Swingerlar’. Plastik gövde ve çelik çubuktan yapılmışlardır. Çubuk üzerinde bulunan ve çubuk onun ortasından geçen bir ağırlık ileri-geri hareket ederek misinanın gerilmesi sağlanır. Çok kullanışlı bir özelliktir. Swingerlar hem duran sularda ve hem de akıntıda kullanabilirler. Bazı modellerde misinanın ek gerilmesini sağlayacak ikinci bir yaylı sistem vardır. Bu özellik uzun mesafeli ve tekne ile atılan oltalar ve şiddetli akıntı olan avlaklarda kullanılır. Hassasiyetleri battlara göre daha düşük fakat ‘maymunlara’ göre daha yüksektir. Tüm modellerin hareket imkanı sadece aşağı ve yukarı olduğundan şiddetli rüzgarda bile stabildir. Işık diyotu vardır veya ışık diyotu yerleştirilecek yuvası bulunur. Swingerlar çok dikkatli davranmak isterler ve özel kutusunda taşınırlar.
4) ‘Springerlar’. Şu anda sadece Solar firması tarafından üretilir. Plastik silindir gövdesine bağlı esnek grafit konsol vardır. Konsol da ara eklemle ön buzzer-bara bağlanır. Misinanın gerilmesi grafit konsoldaki özel esnek mekanizmayla sağlanır. Battlar gibi yüksek hassasiyetleri vardır. Rüzgara dayanıklıdırlar. Çok az yer kapladıklarından taşınmaları kolaydır. Uzun mesafeli ve akıntılı avlar için ağırlığın yeterli olmadığından uygun değillerdir.
Elektronik ve görsel alarmların ayarlanması her av şartlarına göre tekrar yapılmalıdır.
Oltanızı en hassas seviyeye getirmek için aşağıdaki şartlara uyunuz:
- kamışınızı öyle yerleştiriniz ki kamış ve misinanın mümkün olan en büyük açı olsun. İdeali 180 derecedir.
- Elektronik alarmı dış etkenlerin etki etmeyeceği en yüksek hassasiyet seviyesine getiriniz.
- Yem ne kadar uzak atıldıysa o kadar misinayı daha çok germeniz ve dolayısıyla görsel alarmda daha büyük ağırlık kullanmanız gerekecek. Yoksa balık yemi alıp kıyıya paralel hareket ederse bakıl vuruşunu tespit edemeyeceksiniz.
- Makinedeki misinanın geçtiği bilyeyi en üst seviyede bırakınız. Böylece misina ve swinger aynı doğru üzerinde olacak. Daha iyisi ise özel klipsle misinayı kamış gövdesine tutturmaktır. Böylece sistemin hassasiyeti en üst seviyede olacaktır.
RASTGELE !!!
Derleyen : Erdinç HATİB
SEHPALAR
Sehpa alımında her balıkçının önünde en önemli konu ‘rod-pod’ (2-5 arası olta konulabilecek sehpa) veya her oltanın 2 adet tekli ayak üzerine mi konulacak seçiminin yapılmasıdır. Bu tekli ayaklar üzerine aynı zamanda 2-3’lü ‘buzzer-bar’ ( olta yuvası olan parçalar) monte edilir. Her iki seçeneğin de kendi avantajları vardır.
Tekli ayaklar kıyı zeminin yumuşak olduğu ve yere batırılması kolay olan yerlerde daha uygundur. Böyle bir zeminde ben tek ayak üzerine ikili buzzer-bar kullanmayı tercih ediyorum.
Bu av sırasında oldukça dengeli bir sistem oluşturacaktır. Tek ayak üzerine 3’lü buzzer-bar kullanmanızı tavsiye etmiyorum. Bu şekilde çok üretildiklerini biliyorum, fakat yeterli dengede olmayacaklardır. 3’lü buzzer-bar kullanılması «П» şeklinde ve ikili ayakla kullanılabilir.
Kalın ayaklar hafif metallerden, ince ayaklar paslanmaz çelikten üretilmektedir. Ayak kalınlığı ne kadar fazlaysa zemine o kadar iyi batacak ve sistem o kadar daha stabil ve dengeli duracaktır. İnce ayakların sağa-sola dönmemesi için ayrıca bir dengeleyiciyle sabitlenebilirler. Eğer avlak bölgesi sert zemine sahipse ayakların ucu düz değil de vidalı kullanılabilir. Eğer sizin ayakların ucu düz ise onları lastik bir çekiçle zemine batırabilirsiniz. Fakat bunu metal bir çekiç veya taş ile yapmaya kalkarsanız malzemenize zarar verir ve yakındaki tüm balıkları kovacaksınız.
Bir diğer olumlu yönü ikili ayak üzerinde oltaları attığınız yöne doğru koyabilirsiniz. Bu şekilde olta ve misinası arasındaki açı daha büyük ve dolayısıyla oltanın daha hassas olması sağlanır ve de balığın vuruşu daha belirgin olacaktır. Bu ikili ayakları birbirinden uzak yerlere de koyabilirsiniz. Bu aradaki mesafeden dolayı da vuran balığın çıkartılması daha kolay olacak. Bu ayaklar ve ikili buzzer-barlar eşya olarak çok yer kaplamaz ve onları olta çantasına koyabilirsiniz.
Bir tek olumsuz yönleri vardır – çok sert zeminlerde ( asfalt, kayalık, ahşap v.b.) kullanılamazlar.
Bu durumda ‘rod-pod’ kullanmak zorundasınız. O herhangi bir durumda kullanılacak çok yönlü bir sehpadır. Rod-pod ön ve arka ayaklarının birbirine bağlı olduğu özel bir konstrüksiyondur. Genellikle 3 veya 4 olta için yapılmışlardır. Bu sehpayı seçerken dikkat etmeniz gereken özellikleri – stabil olması, ayar sayısı, kurulma süresi ve alarmlarla birlikte taşıyabilecek çantasının bulunmasıdır.
En dengeli olanlar 4 adet dik ayakları olanlardır. En dengesizler ise 3 ayaklı ve ağırlık merkezi zeminden yüksekte olanlardır. Bu fark özellikle sehpa ayaklarının yere batırma imkanı olmayan yerlerde daha belirgindir. Diğer taraftan 4 dik ayağı ve zemine yakın merkezkaç ağırlığı olan sehpaları istendiğinde ek lastik dengeleyicilerle veya herhangi bir ağırlıkla sabitlenebilir. Oysa 3 ayaklı sehpaları sabitlemek oldukça zordur.
Dengeli ve iyi sabitlenmiş bir sehpadan bir oltayı aldığınızda tüm alarmlar çalmayacak ve en önemlisi de sehpanın ciddi bir balık vuruşunda yana veya ileriye düşmeyecektir.
Sehpanın ana ayarları : ön ve arka ayaklar arası mesafenin ayarı ( iyisi kamışınızı alarak denemenizdir, ki ilk kamış porseleni alarmın dış tarafından en az 20 sm uzaklıkta olmalı), ön ve arka ayaklarının yükseklik ayarı. Bu ayar eğimli zeminlere istediğiniz şekilde sehpayı yerleştirmenizi kolaylaştıracaktır. Bu ayar özellikle akıntılı sularda ön ayakları uzun tutup oltaları yüksek dik açıdan yerleştirerek misinanın daha az kısmı suda kaldığından akıntıdan etkilenmesini önleyecektir. Mümkünse en az 2 adet 80-100 sm’lik teleskopik ayak olmasında fayda vardır.
Sehpanın açma ve toplama süresi de oldukça önemlidir. Ben zaman kazanmak için elektronik alarmları buzzer-bara bağlı şekilde taşıyorum. Bu şekilde sehpanın açılması 2 dakikadan fazla zaman almamaktadır.
Diğer önemli bir ayrıntı sehpanın arka tarafında bulunan olta tutuculardır. Bu tutucular güvenli bir şekilde oltanın durmasını, kendi ağırlığından veya balık vuruşu esnasında sehpadan kaymamasını sağlamalıdır. Bu tutucular 2 şekildedir : standart ‘Y’ veya akıntıda avlanmak için minik bardak şeklindedir.
Sehpanın avantajı çok yönlü olmasıdır. Herhangi bir zeminde onu kullanabilirsiniz. Çok sert zemine batırmanıza gerek yoktur. Tüm alarmlar aynı buzzer-bardadır ve aynı anda görebilme imkanı var, özellikle de gece çadırdan baktığınızda bu farkı daha iyi anlayacaksınızdır.
Dezavantajı ise tüm oltalar birbirine çok yakın ve paralel olarak yerleştirilir ve eğer oltanın birini kıyıya paralel atmaya karar verdiyseniz oltanın hassasiyeti düşecektir. Bu durumda balık vurduğunda ilk önce fider oltasında olduğu gibi oltanın ucu yamulur ve ancak ondan sonra alarm devreye girer. Bu gecikme balığın kurtulmasına neden olabilir. Hele olta ağaç kökleri, sazlık gibi çeşitli engellere yakın atıldıysa bu hayati bir sorun olacaktır. Sehpa kullanımında olta misinalarının birbirine yakın olduklarından balık çıkarma esnasında diğer misinaya dolaşma ihtimali oldukça yüksektir. Back-leads (arka ağırlık) kullanımı bu sorunu bir nevi çözmektedir.
ELEKTRONİK OLTA ALARMLARI
Çok eskiye gitmeden, daha 10 yıl öncesine kadar bildiğimiz çanların çok daha iyi bir alternatifi – elektronik alarmların olduğunu çok az insan bilmekteydi. Günümüzde modern sazan avını bu alarmların olmadığı bir av, hele trofe avının birkaç gün sürdüğünü bildiğimize göre hiç düşünülemez. Elektronik olta alarmları oltayı görmediğinizde bile anında balık vurduğunu bildirecek, gece uyandıracak, balık vuruşuna anında müdahale etmenizi zor şartlarda kolaylaştıracaktır – kısaca ciddi olarak modern sazan avcısının hayatını kolaylaştıracaktır. Veya zorlaştıracaktır – komşu avcılar alarmlarını tam ses açtığını ve misina gerilmesi esnasında veya balık vuruşunda hemen müdahale etmedikleri durumları bir düşününüz. Etik davranarak ben alarmlarımı ancak misinayı gerdikten ve swingerları taktıktan sonra devreye alırım. Bu şekilde hem kendimi hem de komşularımı rahatsız etmem.
Alarmlarda olması gereken özellikler:
- Güvenli olmaları. Avlandığımız hava şartları yağmur, sis ve hatta donmaların olduğu ortamda alarmımıza güvenmeliyiz. Eğer alarmın su geçirmez gövdesi ve su geçirmez malzemeyle kaplı elektronik aksamı varsa güvende olacaktır.
- Düşük elektrik tüketimi. Eğer alarmınız çok elektrik tüketiyorsa ve her avınızda pil değiştirmek zorunda kalırsanız pillere ödenen para alarma ödenen fiyatı aşacaktır. Fakat nasıl alarm olursa olsun mutlaka yedek pil bulundurmanızda fayda vardır.
- Alarmın koruma kılıfı olması. Bu koruma kılıflarıyla alarmları buzzer-bardan indirmeden çantanıza koymanız mümkün olacaktır. Böylece kamp kurma zamanınıza katkı olacaktır.
- Kolay kullanım. Elleri büyük olan bir balıkçı tüm alarmların ayarını kolayca yapamayacaktır. Eğer bu adam kuru elleriyle mağazada alarm ayarını yapamazsa yağmurlu bir havada ayarı yapması çok güç olacaktır.
Elektronik alarmlar ek opsiyon ve ayarlarına göre çeşitlendirilir. En basit olanlarda sadece ses yükseklik ayarı var ve av şartlarına göre ayarlanır – gündüz, gece, çadır ve olta arası mesafe v.b. Bu ayarı öyle ayarlayınız ki göldeki tüm balıkçılar değil, ilk önce siz duyunuz.
Bazı alarmlarda ses yükseklik ayarı yanı sıra ses kalınlığı ayarı da mevcuttur. Alarmı öyle ayarlayabilirsiniz ki alarm sesine göre hangi oltaya balık vurduğunu anlayabileceksiniz. Bu göründüğünden daha önemli bir özelliktir – oltayı ağaç köklerine yakın attıysanız sesine göre anlayıp bu oltaya daha önce davranacak ve balığı yakalayacaksınızdır.
Daha pahalı modellerde bu ayarlara ek olarak hassasiyet ayarı vardır. Bu çok faydalı bir ayardır. Yüksek hassasiyet ayarında 5-10 mm misina alarmdan geçtiğinde alarm çalmaya başlar. Bu ayar tanımadığınız bir gölde henüz uygun yemi bulma aşamasında çok önemlidir – balık yemin yakınında mı, yemi yokluyor mu? Veya kötü hava şartlarında balığın son derece nazlı olduğunda yine yemi yoklamakta mı değil mi görebileceksiniz. Diğer taraftan akıntıdaki avlarda veya gece yarasaların uçarak misinalarımıza takıldığında hassasiyeti düşürerek 70-80 mm de alarmın çalmasını sağlayabiliriz. Alarmın sahte çalmaları olmadan balıkçılık çok daha zevkli olacaktır. Bazı özel modellerde hassasiyet ayarı sadece dış ayar düğmesinden değil, özel koldan da devreye alınarak çok geniş ayar yelpazesi elde edilmektedir (Delkim Txi). Alarmda özel sensör bulunduğundan en ufak hareketle devreye girer, hatta kamış ve misina arasında 90° olması durumunda bile. Diğer profesyonel model olan FOX RX modelinde ise kamış titreşimi ayarı dahi bulunmaktadır. Bu ayar özellikle kamış ve misinanın arasındaki açı 120-140°’den daha düşük olduğunda önem arz etmektedir.
Profesyonel modellerde yukarıdaki ayarlar haricinde uzun menzilli telsiz verici de bulunmaktadır. Bu verici sinyali 500 metreye kadar menzili olan bir pager’a (alıcıya) ulaştırır. Bu alıcı bir cep telefonu büyüklüğündedir ve ses yükseklik ayarı ve titreşimi (Delkim, Solar) de bulunan modelleri vardır. Bu titreşimle balık vurduğunu sessiz bir şekilde anlayacaksınız. Bu cihazın size kazandırdığı nedir? Oltalardan balık vuruşunu duymama korkusu olmadan uzaklaşabilir ve komşu balıkçılara kahve içmeye gidebilirsiniz. En önemlisi de gece çadırda uyurken balık vurduğunu, hangi oltaya vurduğunu ne yapacağınız kararını verebilirsiniz: gidip balığa kontra vermek veya gelişmeleri beklemek mi? Alarmların kendi sesini ben kural olarak kapatıyorum. Neden komşuları uyandırayım ki?
Sizin telsiz alıcınız diğer balıkçılara balık vurduğunda çalmayacaktır. FOX firması kendi özel şifrenizi koymanızı sağlıyor. Delkim firmasının alarm ve alıcı arasında programlanıyor, Solar firması alarmlarla birlikte kendi özel SIM-kartını veriyor. Aynı pager’a üzerinde 4 adet alarm ışığı olmasına rağmen, 4’ten fazla da alarm bağlanabilir. Örnek olarak Delkimde 5-6 alarm bağlanılabilir.
Daha sade telsiz vericisi olmayan modellerde kablolu sistem vardır. 4 Alarm kablo ile ortak bir vericiye bağlanır ve o verici telsiz alıcıya sinyalleri iletir. Bu ekonomik çözümdür. En uygun modellerde ise her alarm kablo ile alıcıya bağlıdır. Genellikle kablo uzunlukları yakında bulunan çadıra kadar yetmektedir.
Yukarıda belirtilen ayarlar haricinde alarmlarda var olan ayarlar şöyledir :
- Gece aydınlatması ( Delkim,FOX,Solar)
- Hırsızlık alarmı (Delkim)
- Kıyıya doğru balık vuruşlarında kesintili ışık ve kıyıdan vuruşlarda kesintisiz ışıklı alarm ( FOX)
- Pil seviyesi düşük alarmı ( Delkim, FOX, Solar)
- Ekonomik elektrik tüketimi rejimi, pager’ın alarmların yakınında olduğu durumlar için (Delkim).
- Özel ışıklı swinger bağlanma yuvası (Delkim, FOX)
- Pager test rejimi - çalışılabilen mesafe belirlemek için yapılıştır.
GÖRSEL OLTA ALARMLARI
Görsel olta alarmları balık vuruşunun sadece özelliğini değil, aynı zamanda vuruşun kıyıdan ileriye mi, kıyı yönüne doğru mu olduğunu gösterir. Eğer kıyıya yönelik ( balık yemi aldıktan sonra kıyıya doğru hareket eder) hareket ettiğinde misinanın elektronik alarmdan geçerek hareket etmesi için elektronik alarm ve makine arasında bu görevi yapacak bir ağırlığın olması gerekmektedir.
Görsel alarmlar için en basit örnekler çeşitli mandal türleri, oyun hamurları, sesli uyarısı olan çanlar ve hatta kıyıdan alacağımız çamurdan bile yapılır. Bunlar çapak ve sazan avında da kullanılır fakat bir dizi modern alarmlarda olmayan noksanları vardır.
Görsel olta alarmların taşıması gereken önemli özellikler :
- balık vuruşunda misinayı kolayca bırakması
- kısa sürede misinanın gerilmesini sağlamalı
- sert rüzgarda dengeli durmalı
- ışıklı alarmı olmalı veya ışık ikazı verecek diyot için takma yeri bulunmalı
- kısa sürede sehpaya monte edilebilmeli
- otlar ve su fonunda kolayca görülebilmeli v.b.
Tüm görsel alarmları 4 ana gruba ayırabiliriz : ‘sallanan maymun’, ‘swinger’, ‘batt’ ve ‘springerlar’.
1) ‘Sallanan maymun’. İnce uzun çelik bir çubuk, olta kamışının altında, makine ve elektronik alarm arasına yere batırılır. Bu çubukta misinanın alt tarafından geçeceği plastik boru hareket eder. Bunun ağırlığı da ek boruya monte edilen ağırlıklarla ayarlanır. Balık vuruşunda boru çubuktan çıkıyor ve misina serbest kalıyor. Bu alarmın en önemli özelliği rüzgara çok dayanıklı olmasıdır. Bu nedenle de elektronik alarmın boş çalması olmaz. En önemli noksan tarafı ise düşük hassasiyetidir. Tam olarak 90° dik konulsa bile ‘maymun’ çubuk ve boru arasındaki sürtünmeden hafif vuruşu göstermeyebilir. Çubuğun hafif eğimi dahi sistemin hassasiyetini daha da düşürecektir. Bu nedenle bu alarmın üretimi kaldırılmıştır.
2) ‘Battlar’. Batt plastik veya metalden yapılan üst tarafında misinanın gerilmesini sağlamak için mandal ve alt tarafında çıkarılabilen ağırlıklar olan bir silindirdir. Bu alarmın gövdesi ön buzzer-bara kıskaç veya bir konsol ile bağlanır. Battlar genellikle göl avlarında kullanılır. Akıntılı sularda veya tekne kullanarak uzun mesafeli atışlarda standart batların ağırlığı yetersiz kalır. Solar ve MCF gibi bazı firmalar özel şartlar için ek ağırlıklar üretmektedir. Battların en önemli özellikleri diğer tüm görsel alarmlardan en yüksek hassasiyetlerinin olmasıdır. Özellikle mandal tipi olanlar sürtünmenin yok gibi az olduğundan çok hassastır. Bu özelliğiyle en nazlı ve isteksiz balığın vuruşunu tespit edecektir. Olumsuz tarafı ise rüzgardaki dengesizliğidir. Bu nedenle çelik konsollu olanlar daha uygun olacaklardır. Bu tür battların ise gövde içerisinde ışıklı diyotu vardır veya ışıklı diyotu yerleştirilecek yuvası vardır. Kolay taşınma imkanları var ve hafiftirler.
3) ‘Swingerlar’. Plastik gövde ve çelik çubuktan yapılmışlardır. Çubuk üzerinde bulunan ve çubuk onun ortasından geçen bir ağırlık ileri-geri hareket ederek misinanın gerilmesi sağlanır. Çok kullanışlı bir özelliktir. Swingerlar hem duran sularda ve hem de akıntıda kullanabilirler. Bazı modellerde misinanın ek gerilmesini sağlayacak ikinci bir yaylı sistem vardır. Bu özellik uzun mesafeli ve tekne ile atılan oltalar ve şiddetli akıntı olan avlaklarda kullanılır. Hassasiyetleri battlara göre daha düşük fakat ‘maymunlara’ göre daha yüksektir. Tüm modellerin hareket imkanı sadece aşağı ve yukarı olduğundan şiddetli rüzgarda bile stabildir. Işık diyotu vardır veya ışık diyotu yerleştirilecek yuvası bulunur. Swingerlar çok dikkatli davranmak isterler ve özel kutusunda taşınırlar.
4) ‘Springerlar’. Şu anda sadece Solar firması tarafından üretilir. Plastik silindir gövdesine bağlı esnek grafit konsol vardır. Konsol da ara eklemle ön buzzer-bara bağlanır. Misinanın gerilmesi grafit konsoldaki özel esnek mekanizmayla sağlanır. Battlar gibi yüksek hassasiyetleri vardır. Rüzgara dayanıklıdırlar. Çok az yer kapladıklarından taşınmaları kolaydır. Uzun mesafeli ve akıntılı avlar için ağırlığın yeterli olmadığından uygun değillerdir.
Elektronik ve görsel alarmların ayarlanması her av şartlarına göre tekrar yapılmalıdır.
Oltanızı en hassas seviyeye getirmek için aşağıdaki şartlara uyunuz:
- kamışınızı öyle yerleştiriniz ki kamış ve misinanın mümkün olan en büyük açı olsun. İdeali 180 derecedir.
- Elektronik alarmı dış etkenlerin etki etmeyeceği en yüksek hassasiyet seviyesine getiriniz.
- Yem ne kadar uzak atıldıysa o kadar misinayı daha çok germeniz ve dolayısıyla görsel alarmda daha büyük ağırlık kullanmanız gerekecek. Yoksa balık yemi alıp kıyıya paralel hareket ederse bakıl vuruşunu tespit edemeyeceksiniz.
- Makinedeki misinanın geçtiği bilyeyi en üst seviyede bırakınız. Böylece misina ve swinger aynı doğru üzerinde olacak. Daha iyisi ise özel klipsle misinayı kamış gövdesine tutturmaktır. Böylece sistemin hassasiyeti en üst seviyede olacaktır.
RASTGELE !!!
Derleyen : Erdinç HATİB