Tüm Versiyonu (Orjinalini) Göster : SAZANIN SİNDİRİM ALIŞKANLIKLARI ve YEM SEÇİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ


drdinazor
15-02-12, 13:29
Bir çok avcı, sazanın yemi test etmek için önce ağzına alıp sonra tükürdüğünü test gözlemlemiştir. Sazan akıllı bir balıktır ve iyi bir hafızaya sahiptir. Neyin iyi, neyin yenilebilir olduğunu iyi bilir. Sazan gıdaların besin içeriğini test edebilir, tadına bakar veya gider. Yemi reddedebilir, çünkü yemin içeriği veya kokusunu iğne ile eşleştirebilir.
HANGİ TATLAR SZAN İÇİN İYİDİR?
Yemden zengin ve ılık su havzalarında sazan hızla büyür. Bir yılda 900 gr’a ulaşabilir ve bu büyüme hızı ile kilo almaya devam eder. Asya sazanı günde vücut ağırlığının %40 ı kadar yem, ot sazanı her gün kendi ağırlığı kadar ot yiyebilir.
Tüm canlılar gibi, sazanın da vitaminler, mineraller, proteinler, amino asitler, karbonhidratlar, yağ ve lif gibi günlük besin gereksinimleri vardır. Sazan, kan kurdu, kerevit, su bitkileri tarafından salınan aminoasitlerin kokusunu alabilir. Ayrıca daha önce tanıdığı besinsel değeri olan yeşil dudaklı midye ekstresi, yosun ekstresi, karaciğer tozu, sakaroz içerikli melas ve aminoasitlerin de kokusunu ayır eder. Bazı avcılar yerfıstığı türevlerini de kullanır. Yerfıstığı yağ, şeker ve amino asitler içermesine rağmen sazanın sevdiği doğal gıdalarını taklit edemez.
Sazan birçok farklı maddeyi lezzetli bulabilir. Boili, ekmek kabuğu, et, darı, mısır, meyveli tatlar (c vitamini içeren), peynir, balık eti, yağdan zengin soya unu, laktalbümin, rennet kazein, robin red, kenevir, deniz yosunu ekstresini sever. En iyi maddeler, uygun kokular yayan veya onları taklit eden madde içerikli olanlardır. Sazan ayrıca aromalı suni yemleri de yer. Boililer sazanı çekmeye yetersiz kalınca, yapay mısır da etkili olabilir. Vanilya, bal, çilek ve çikolata aromalı mısırlar iş yapabilmektedir.
SAZAN GIDALARI NASIL SİNDİRİR?
Belli yemlerin sazan için neden çekici olduğunu açıklayabilmemiz için sazanın sindirim sistemini bilmemiz gerekir. Sazanın ağzında ağız boşluğu sert sırtlara sahip katlanmış bir zar ile çevrilidir. Mukoza papilla olarak adlandırılan mukus goblet hücreleri ve tat tomurcuklarından zengin mikroskobik çıkıntılarla kaplıdır. Tat alma bölgesi ağız içinde üst damaktadır. Gıda dışı küçük maddeler solungaçlar aracılığı ile dışarı atılır. Büyük olan gıda dışı maddeler tükürülür. Ortalama olarak sazanın ağzına aldıklarının %97 si tükürülür. Ağzın en gerisinde farangial dişler vardır. Dişler sert bir kalsifiye yastık üzerinde konumlanmıştır. Alınan gıdalar bu dişler arasında öğütülür. Gıdaları alıcı kese ve bağırsaklara taşıyan bölüme özafagus denir. Parçalanmış gıdaları sindirimden önce tatmak için özafagus tat tomurcukları ile kaplıdır. Yoğun cilia ve goblet hücreleri ile kaplı yatak, seçilmiş gıdaların geçişine yardımcı olur. Birçok diğer hayvanın aksine sazanda mide yoktur. Sindirim, gövde uzunluğunun iki katı olan bağırsakta gerçekleşir. Farklı enzimler barsak boyunca pankreastan salgılanır. Tripsin ve kimotripsin proteinleri yıkmak için kullanılır. Eğer sürekli bir gıda alımı mümkünse sistem iyi çalışır. Bu nedenden dolayı sazan çevrede sürekli yiyecek bir şeyler arar durur. Bu yüzden avcılar, onları düzenli olarak küçük miktarlarda gıda ile besleyerek avantaj elde ederler.
Sazan tüm yiyecekleri verimli olarak sindiremez. Mısır ve ekmeği sindirmek sazan için oldukça zordur. Lifler, otlar ve yonca unu (alfalafa meal) gıdaların bağırsakta tutunması ve hareketi için önemli unsurlardır. Solucanlar, böcek larvaları, taze sebze parçaları kısmen sindirilir, bağırsağı sağlıklı ve aktif tutmak için kaba yem olarak hizmet eder. Sazan ayrıca alüvyon ve sindirilmeyen döküntüleri de diyet hacmini arttırmak için yutar.
YEM HAKKINDA BAZI ÖNERİLER
Şimdi sazanın neyi yiyip neyi reddedeceğini biliyoruz. Büyük olasılıkla kolay sindirilebilen aromalı yiyecekler tercihimiz olacaktır. Ancak her kuralın istisnaları vardır. Yılın bir zamanında aynı yerde çalışan bir yem, yılın diğer zamanlarında çalışmayabilir. Avcılar genellikle kış aylarında yeme koyla sindirilebilir gıdalar ve içerikler eklerler. Bunun nedeni, sazan soğuk hava koşullarında mümkün oldukça az hareket eder. Yaz aylarında balık daha aktif olduğundan avcıların yemlerinde bol protein kullanmaları gerekecektir. Yaşlı sazanlar buna rağmen daha az protein ihtiyacı duyar.
Su derinliğine bağlı olarak farklı büyüklükte yem kullanmak gerekebilir. 2 feet derinlikteki sularda küçük boyutta bir yem ve küçük iğne kullanması gerekebilir. Sığ suda yemlemede birkaç avuç kenevir ve parçalanmış boili kullanılabilir. Sazan yemi hissettiğinde, yemlenmek için sığlık alana gelecektir. Su derinliği soğuk aylarda önemli bir faktördür. Kışın avlanmada ideal derinlik 6-8 feet civarıdır. Düzenli bir şekilde suya yem atılmalıdır. Daha ılık aylarda sazan daha dikkatli yemlenecektir. Bol miktarda yem yiyecekler ama yakalanmadan oradan uzaklaşacaklardır.
Başlangıçta ağır yemleme yapmayın. Bazı sularda sazan üzerine büyük miktarda yem yağdığında buna iyi cevap vermez. Buna rağmen balık nüfusunun yoğun olduğu sularda roketle yemleme, sazanı istediğiniz alana çekecektir. Balığın birkaç gün yemleme bölgesinde kalmasını istiyorsanız işaretleme şamandırası kullanarak aynı bölgeyi yemlemelisiniz.
Montajda kullandığınız yeme yüzerlik katmak için, sazanın yeminizi daha önce fark edip yeme yönlenmesini sağlayabilir.
Eğer yeminize balık ilgi göstermiyorsa, bunun bir nedeni de o bölgede başka avcıların farklı yemlere veya farklı boililere balığı alıştırmış olmaları olabilir. Bu durumda ısrarcı olmayıp yem değiştirmek faydalı olabilir. Eğer yemi değiştiremiyorsanız veya değiştirmek istemiyorsanız, yemi çekici kılabilecek aroma ve ya tatlandırıcıları kullanabilirsiniz. Bu suda çözünür solüsyonlar yemi sazan için çok cazip hale getirebilir.
Yeminizin, sazanın sevdiği gıdaları yeterli miktarda içerdiğinden emin olun. Eğer kenevir pelletleri kullanırsanız, bunların yaklaşık 10 dk içinde kolayca çözüldüğünü bilmelisiniz. Pellet parçacıkları ve küçük partiküller yüzerek yem yığınından uzaklaşacak, yağ içeriği de suda yığına doğru çekicilik oluşturacaktır. Sazanın sevdiği kenevir peletleri, tohumun tüm hali ile birlikte öğütülmüş parçalar içerenleridir. 20-30 dk sonra peletler tamamen çözünecek ve tekrar yemleme yapılmazsa sazanın bölgeden uzaklaşmasına neden olacaktır.
Kenevir örneğinden de anlaşılacağı gibi, yemlerinizin ve yemleme de kullandığınız maddelerin sudaki kalıcılığını bilmek yemleme zamanları arasındaki süreyi doğru hesaplamamızı sağlayacaktır. Bu da balığı sürekli yemleme bölgesinde tutmamızı sağlayacaktır. Bu arada çok sık aralıklarla yapılan yemlemenin çıkaracağı gürültünün de balığı yemleme bölgesinde kaçıracağını unutmamalıyız.

Mustafa Dedemli-Akın Akbaş-Yiğit Saraç